واژه‌نامهٔ مفاهیم و لغات روان‌شناسی

حالتی از ثبات هیجانی و کاهش برانگیختگی بدنی است که در آن ذهن و جسم از تنش نسبتاً رها هستند.

تکنیکی درمانی است که طی آن فرد به‌طور نظام‌مند گروه‌های مختلف عضلانی بدن را منقبض و سپس رها می‌کند تا تنش جسمی …

ابزار ارزیابی روانی است که در آن فرد به محرک‌های مبهم (مثل لکه‌های جوهر) واکنش نشان می‌دهد و از این طریق تمایلات …

کمترین شدت یک محرک است که برای درک‌شدن توسط حواس ما لازم است.

واکنش هیجانی شدید و پایدار به رویدادی تکان‌دهنده است که ظرفیت فرد برای کنارآمدن را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

حالتی است که در آن فرد نسبت به محرک‌های هیجانی حساس‌تر از حد معمول واکنش نشان می‌دهد و بازگشت به آرامش برایش …

نشان‌دادن آشکار احساسات درونی از طریق کلام، حالت چهره یا رفتار، به‌جای سرکوب یا پنهان‌کردن آن‌ها.

توانایی بیان صریح و محترمانهٔ نیازها، خواسته‌ها و مرزهای شخصی، بدون پرخاشگری و بدون نادیده‌گرفتن حق دیگران.

پدیده‌ای است که در آن احتمال کمک‌کردن یک فرد به دیگری در شرایط اضطراری، هرچه تعداد ناظران حاضر بیشتر باشد، کمتر می‌شود.

سوگیری شناختی‌ای است که در آن یک ویژگی مثبت (مثل جذابیت ظاهری) باعث می‌شود فرد سایر ویژگی‌های آن شخص را هم مثبت‌تر …

تلاش مداوم برای فرار یا سرکوب افکار، احساسات و حس‌های بدنی ناخوشایند، حتی به قیمت محدودکردن زندگی فرد.

اختلالی است که پس از تجربهٔ یک رویداد آسیب‌زا شکل می‌گیرد و با بازگشت مکرر خاطرات، اجتناب و برانگیختگی بیش‌ازحد مشخص می‌شود.

اختلال خلقی است که با نوسان بین دوره‌های شیدایی (انرژی و هیجان بسیار بالا) و دوره‌های افسردگی مشخص می‌شود.

اختلالی است که با ناپایداری شدید در روابط، تصویر خود و هیجانات، همراه با ترس شدید از طردشدن مشخص می‌شود.

اختلالی است که با افکار مزاحم و تکرارشونده (وسواس فکری) و رفتارهای تکراری برای کاهش اضطراب ناشی از آن‌ها (وسواس عملی) مشخص …

فرایندی است که طی آن مغز اطلاعات حسی را سازمان‌دهی و تفسیر می‌کند تا به تجربه‌ای معنادار تبدیل شود.

توانایی کنترل تکانه‌ها و پافشاری بر یک هدف، حتی در برابر وسوسه یا خستگی ذهنی.

توانایی بیان روشن افکار و احساسات، همراه با گوش‌دادن فعال به طرف مقابل، به‌گونه‌ای که سوءتفاهم به حداقل برسد.

اصول و باورهای بنیادینی هستند که جهت‌دهندهٔ انتخاب‌ها، اولویت‌ها و رفتار فرد در زندگی‌اند.

فرایند ذهنی تخمین احتمال و شدت پیامدهای منفی احتمالی یک تصمیم یا موقعیت پیش از اقدام.

فرایند ذهنی تفسیر و ارزیابی معنای یک رویداد است که تعیین می‌کند آن رویداد چه هیجانی در فرد برمی‌انگیزد.

یک تحریف شناختی است که در آن فرد احساس خود را دلیلی بر واقعیت می‌داند؛ مثلاً «چون احساس بی‌کفایتی می‌کنم، پس واقعاً …

واکنش جسمی و روانی بدن به هر فشار یا چالشی است که فراتر از منابع فوری فرد برای کنارآمدن تلقی می‌شود.

حالتی از استرس طولانی‌مدت و مداوم است که سیستم بدن هرگز فرصت کامل بازیابی پیدا نمی‌کند.

توانایی تصمیم‌گیری، عمل‌کردن و مدیریت زندگی خود بدون وابستگی افراطی به دیگران.

توانایی تنظیم هیجانات خود و احساس امنیت درونی، بدون نیاز مداوم به تأیید یا حضور دیگران.

فرایند ذهنی نسبت‌دادن علت رفتار خود یا دیگران به عوامل درونی (شخصیتی) یا بیرونی (موقعیتی) است.

احساس نگرانی، دلشوره یا تنش دربارهٔ اتفاقی است که ممکن است در آینده رخ دهد؛ در سطح خفیف طبیعی و حتی مفید …

ترس شدید و مداوم از قضاوت‌شدن یا شرمنده‌شدن در موقعیت‌های اجتماعی است که فرد را به اجتناب از تعاملات می‌کشاند.

ترس و نگرانی شدید پیش یا حین یک آزمون است که می‌تواند عملکرد واقعی فرد را، مستقل از میزان دانش او، مختل …

ترس و پریشانی شدید کودک هنگام جدایی از مراقب اصلی‌اش است که در سنین خاصی از رشد طبیعی محسوب می‌شود.

ترس یا نگرانی عمیق دربارهٔ مرگ خود یا نزدیکان، که می‌تواند آشکار یا ناخودآگاه باشد.

باور فرد به توانایی‌های خودش برای مواجهه با چالش‌ها و رسیدن به نتایج مطلوب در موقعیت‌های مختلف است.

وابستگی جسمی و روانی مزمن به یک ماده یا رفتار است که با وجود پیامدهای منفی، ادامه پیدا می‌کند.

حالتی پایدار از غمگینی، بی‌علاقگی به فعالیت‌های لذت‌بخش پیشین، و کاهش انرژی است که بیش از دو هفته طول می‌کشد و عملکرد …

افکاری سریع، غیرارادی و اغلب ناخودآگاه هستند که در پاسخ به یک موقعیت در ذهن ظاهر می‌شوند و مستقیماً بر احساس و …

فرایند یادگیری یک رفتار از طریق مشاهده و تقلید از رفتار یک فرد دیگر (الگو).

شیوهٔ کلی و پایداری است که فرد در روابط نزدیک، نیاز به صمیمیت و مدیریت جدایی را تجربه و ابراز می‌کند.

انتظار مثبت و فعال نسبت به آینده، همراه با باور به این‌که مسیرهایی برای رسیدن به آن آینده وجود دارد.

توانایی شنیدن بازخورد منفی دربارهٔ خود بدون واکنش دفاعی شدید، و استفاده از آن برای رشد.

فقدان ارتباطات اجتماعی معنادار و منظم، که می‌تواند انتخابی یا تحمیلی باشد و اثرات منفی بر سلامت روان داشته باشد.

توانایی تنظیم افکار، احساسات و رفتار در پاسخ به تغییرات یا شرایط پیش‌بینی‌نشده.

توانایی حضور کامل در لحظه و تغییر یا حفظ رفتار متناسب با ارزش‌های فردی، حتی در حضور افکار و احساسات ناخوشایند.

توانایی تغییر دیدگاه یا راهبرد فکری در پاسخ به اطلاعات جدید یا شرایط تغییریافته، به‌جای پافشاری بر یک روش ثابت.

مکانیزم دفاعی‌ای است که در آن فرد واقعیتی دردناک را نمی‌پذیرد یا وجودش را رد می‌کند تا از رنج روانی بلافاصله محافظت …

انجام یک رفتار برای رسیدن به پاداشی بیرونی (پول، نمره، تحسین) یا اجتناب از تنبیه، نه به‌خاطر لذت خودِ کار.

انجام یک فعالیت صرفاً به‌خاطر لذت و رضایت درونی حاصل از خودِ کار است، نه برای پاداش بیرونی.

به‌تعویق‌انداختن آگاهانهٔ انجام کاری، با وجود آگاهی از پیامدهای منفی این تأخیر.

احساس اطمینان در یک گروه یا رابطه که می‌توان بدون ترس از تحقیر یا تنبیه، نظر داد، اشتباه کرد یا سؤال پرسید.

ارائهٔ نظری مشخص و محترمانه دربارهٔ عملکرد فرد است که هدفش کمک به بهبود، نه سرزنش‌کردن اوست.

فرایند شناسایی و به‌چالش‌کشیدن افکار خودکار منفی و جایگزین کردن آن‌ها با تفسیرهای واقع‌بینانه‌تر است.

روشی درمانی برای کودکان است که در آن بازی به‌جای گفت‌وگوی مستقیم، ابزار اصلی بیان احساسات و پردازش تجربیات دشوار است.

عمیق‌ترین و ریشه‌دارترین باورهای فرد دربارهٔ خود، دیگران و جهان هستند که معمولاً در کودکی شکل می‌گیرند و پایهٔ افکار خودکار روزمره‌اند.

باورهای سفت‌وسخت و اغراق‌آمیزی هستند که معمولاً با کلماتی مانند «باید» یا «حتماً» بیان می‌شوند و رنج هیجانی غیرضروری ایجاد می‌کنند.

دورهٔ سردرگمی دربارهٔ ارزش‌ها، نقش‌ها و جهت‌گیری زندگی فرد است که معمولاً در نوجوانی یا گذارهای بزرگ زندگی رخ می‌دهد.

فرایند آزادانهٔ رهاکردن خشم و کینه نسبت به کسی که به فرد آسیب زده، بدون لزوماً فراموش‌کردن یا توجیه‌کردن آن آسیب.

سطح فعال‌سازی فیزیولوژیک و روانی بدن است که از خواب عمیق تا هیجان و وحشت شدید را در بر می‌گیرد.

یکی از پنج بعد اصلی شخصیت است که با گرایش به تعامل اجتماعی، پرانرژی‌بودن و کسب انرژی از حضور در جمع مشخص …

یک تحریف شناختی است که در آن فرد به‌جای توصیف یک رفتار یا اشتباه، به خودش یا دیگری یک برچسب کلی و …

توانایی مدیریت هیجانات خود به شیوه‌ای متناسب با سن و موقعیت، و پذیرفتن مسئولیت تأثیر رفتار خود بر دیگران.

فقدان علاقه، انگیزه یا واکنش هیجانی نسبت به موقعیت‌هایی که معمولاً احساسی برمی‌انگیزند.

نوسان سریع و شدید بین حالت‌های هیجانی مختلف است که پیش‌بینی واکنش فرد را برای خودش و اطرافیانش دشوار می‌کند.

سوءظن و بی‌اعتمادی شدید و اغلب بی‌اساس نسبت به نیت دیگران، همراه با باور به اینکه فرد هدف آسیب یا توطئه قرار …

توانایی پذیرفتن خود، شامل نقاط قوت و ضعف، بدون نیاز به تأیید مداوم دیگران یا کمال‌گرایی.

رفتاری آگاهانه با هدف آسیب‌رساندن به دیگری (بدنی، کلامی یا روانی) است که می‌تواند واکنشی به ناکامی یا تهدید باشد.

ابراز غیرمستقیم خشم یا نارضایتی، از طریق کنایه، تعلل عمدی یا سکوت آزاردهنده، به‌جای بیان مستقیم احساس.

رویکردی در روان‌شناسی شناختی است که ذهن انسان را مانند سیستمی می‌بیند که اطلاعات را دریافت، ذخیره و بازیابی می‌کند.

روشی درمانی است که در آن فرد با مشاهدهٔ سیگنال‌های بدنی خود (ضربان قلب، تنش عضلانی) یاد می‌گیرد این واکنش‌های ناخودآگاه را …

نگرش منفی از پیش‌شکل‌گرفته نسبت به یک فرد یا گروه، صرفاً بر اساس عضویت او در آن گروه، بدون شناخت واقعی.

ارتباط عمیق و پایدار هیجانی بین دو نفر است که با اعتماد، صمیمیت و احساس امنیت متقابل شکل می‌گیرد.

توانایی سازگاری مثبت و بازگشت به تعادل روانی پس از رویارویی با استرس، سختی یا شکست است.

فرایندی است که طی آن خاطرات تازه از حالت ناپایدار در حافظهٔ کوتاه‌مدت، به شکلی پایدار در حافظهٔ بلندمدت ذخیره می‌شوند.

قطع موقت ارتباط بین افکار، احساسات، حس هویت یا حافظه است که اغلب به‌عنوان مکانیزم دفاعی در برابر تجربهٔ طاقت‌فرسا رخ می‌دهد.

الگوهای فکری نادرست و اغراق‌آمیزی هستند که واقعیت را منفی‌تر از آنچه هست نشان می‌دهند و بر خلق و رفتار فرد اثر …

ناتوانی در تحمل ندانستن نتیجهٔ یک موقعیت است که فرد را به نگرانی مفرط و رفتارهای اطمینان‌طلبانه سوق می‌دهد.

ظرفیت فرد برای تاب‌آوردن در برابر موانع، تأخیر یا نرسیدن به خواسته‌هایش، بدون واکنش هیجانی شدید.

تجربهٔ رهاسازی هیجانات سرکوب‌شده یا انباشته‌شده، که معمولاً با احساس تسکین همراه است.

فرایند راهنمایی، مراقبت و شکل‌دادن به رشد جسمی، هیجانی و اجتماعی کودک توسط والدین یا مراقبان.

هیجانی پایه است که در پاسخ به یک تهدید فوری و مشخص فعال می‌شود و بدن را برای مقابله یا فرار آماده …

انتقال اثرات روانی یک آسیب بزرگ (مثل جنگ یا قحطی) از نسلی به نسل بعدی، حتی بدون تجربهٔ مستقیم آن رویداد توسط …

فرایند شناختی انتخاب یک گزینه از میان چند گزینهٔ ممکن، بر اساس ارزیابی اطلاعات، ارزش‌ها و پیامدهای احتمالی.

ادراک، افکار و احساسات فرد نسبت به ظاهر جسمی خودش است که می‌تواند مثبت، منفی یا تحریف‌شده باشد.

حالتی است که فرد بین مسئولیت‌های شغلی و نیازهای شخصی، خانوادگی و استراحت، تعادلی پایدار برقرار می‌کند.

حالت ناراحتی روانی است که وقتی فرد دو باور ناهماهنگ دارد یا رفتارش با باورهایش تضاد دارد، تجربه می‌کند.

هر نوع رفتار متقابل بین دو یا چند نفر است که در آن افراد بر افکار، احساسات یا رفتار یکدیگر اثر می‌گذارند.

نگرش‌ها یا کلیشه‌های ناخودآگاهی هستند که بدون آگاهی یا قصد فرد، بر قضاوت و رفتارش نسبت به دیگران اثر می‌گذارند.

یک تحریف شناختی است که در آن فرد از یک رویداد منفی، نتیجه‌گیری کلی و همیشگی دربارهٔ کل زندگی‌اش می‌گیرد.

تصمیم آگاهانه و پایدار برای ماندن در یک رابطه و سرمایه‌گذاری روی آینده‌اش، فراتر از هیجان لحظه‌ای.

توانایی تحلیل، ارزیابی و قضاوت منطقی دربارهٔ اطلاعات، پیش از پذیرفتن یا رد‌کردن آن‌ها.

دیدن موقعیت‌ها فقط در دو دستهٔ کاملاً سیاه یا سفید، بدون در نظرگرفتن حالت‌های میانی.

مکانیزم دفاعی‌ای است که در آن فرد نمی‌تواند جنبه‌های خوب و بد یک شخص (یا خودش) را هم‌زمان در نظر بگیرد و …

افزودن یک محرک خوشایند بلافاصله پس از یک رفتار، به‌طوری‌که احتمال تکرار آن رفتار در آینده افزایش یابد.

حذف یک محرک ناخوشایند بلافاصله پس از یک رفتار، به‌طوری‌که احتمال تکرار آن رفتار افزایش یابد؛ برخلاف تنبیه، نه کاهش‌دهنده بلکه تقویت‌کنندهٔ …

الگوهای ثابت و ناکارآمد فکری-هیجانی هستند که در کودکی شکل می‌گیرند و در بزرگسالی بارها در روابط و انتخاب‌های فرد تکرار می‌شوند.

توانایی حفظ حس مستقل از خود در روابط نزدیک خانوادگی، بدون گم‌شدن در هیجانات جمعی خانواده یا قطع کامل ارتباط با آن‌ها.

توانایی نگه‌داشتن توجه بر یک تکلیف یا محرک مشخص برای مدتی طولانی، بدون منحرف‌شدن ذهن.

مجموعه مهارت‌هایی است که به‌کمک آن‌ها می‌توانیم شدت، مدت و نحوهٔ بروز احساسات خود را مدیریت کنیم، بدون آن‌که آن‌ها را سرکوب …

فرایندی است که طی آن فرد احساس کنترل، اعتماد و توانایی بیشتری برای تصمیم‌گیری دربارهٔ زندگی خودش پیدا می‌کند.

توانایی تمرکز بر یک محرک خاص در محیط، درحالی‌که سایر محرک‌های هم‌زمان نادیده گرفته می‌شوند.

تجربهٔ ادراکی‌ای است که بدون وجود محرک بیرونی واقعی رخ می‌دهد؛ مثلاً شنیدن صدایی که کس دیگری نمی‌شنود.

گرایش به دست‌بالاگرفتن میزان کنترل واقعی فرد بر رویدادهایی که در واقع تصادفی یا خارج از کنترل او هستند.

الگوی شخصیتی مشخص‌شده با رقابت‌جویی شدید، عجله، بی‌قراری و خصومت است که با ریسک بیشتر بیماری قلبی مرتبط دانسته شده.

الگوی شخصیتی مشخص‌شده با آرامش، صبر و کمتر رقابت‌جویی است که در برابر تیپ شخصیتی الف قرار می‌گیرد.

توانایی حفظ تصویری پایدار و یکپارچه (هم مثبت و هم منفی) از یک فرد مهم در زندگی، حتی در غیاب او یا …

توانایی حفظ آرامش نسبی و پیش‌بینی‌پذیری هیجانی در برابر فراز و نشیب‌های زندگی روزمره.

مکانیزم دفاعی‌ای است که در آن هیجانی (معمولاً خشم) که نسبت به یک فرد یا موقعیت ایجاد شده، به سمت هدفی امن‌تر …

فرایندی که طی آن فرد ارزش‌ها، هنجارها و مهارت‌های لازم برای زندگی در یک جامعه را از طریق خانواده، مدرسه و همسالان …

کناره‌گیری تدریجی یا کامل از تعاملات و فعالیت‌های اجتماعی که پیش‌تر بخشی عادی از زندگی فرد بوده‌اند.

این فرض بنیادین که هیچ رویداد ذهنی (فکر، احساس، رفتار) تصادفی نیست و همه ریشه در علل روانی (اغلب ناخودآگاه) قبلی دارند.

تلاش شدید و اغراق‌آمیز برای پنهان‌کردن یک احساس حقارت یا ضعف درونی، از طریق نمایش برتری یا کنترل افراطی.

بروز پریشانی روانی در قالب علائم جسمانی (مثل سردرد یا درد معده) بدون علت پزشکی مشخص.

فرایند شناختی شناسایی یک مشکل، تولید راه‌حل‌های ممکن، ارزیابی آن‌ها و اجرای بهترین گزینه است.

تلاش برای انجام هم‌زمان چند تکلیف ذهنی، که معمولاً با کاهش کیفیت و سرعت انجام هرکدام همراه است.

سیستم حافظه‌ای با ظرفیت و مدت‌زمان تقریباً نامحدود که خاطرات، دانش و مهارت‌های ما را برای سال‌ها ذخیره می‌کند.

سیستمی ذهنی است که اطلاعات را به‌طور موقت نگه می‌دارد و هم‌زمان بر روی آن‌ها پردازش انجام می‌دهد (مثل حل ذهنی یک …

سیستم حافظه‌ای است که اطلاعات را برای مدت کوتاهی (چند ثانیه تا حدود یک دقیقه) و با ظرفیت محدود نگه می‌دارد.

فاصلهٔ فیزیکی و روانی‌ای است که فرد برای احساس امنیت و راحتی، بین خود و دیگران نیاز دارد.

باور فرد دربارهٔ اینکه اتفاقات زندگی‌اش تا چه حد نتیجهٔ تلاش خودش (درونی) یا عوامل بیرونی مثل شانس است (بیرونی).

هیجانی است که هنگام تهدید یک رابطهٔ ارزشمند توسط فرد سوم، یا آرزوی داشتن چیزی که دیگری دارد، تجربه می‌شود.

تکنیک درمانی رفتاری است که در آن فرد به‌تدریج و گام‌به‌گام، در معرض یک موقعیت ترسناک قرار می‌گیرد تا ترسش کاهش یابد.

هیجان ناخوشایندی است که وقتی فرد فکر می‌کند نتیجهٔ بهتری با تصمیم دیگری ممکن بود، تجربه می‌شود.

فرایند یافتن راه‌حلی قابل‌قبول برای دو طرف یک اختلاف، از طریق گفت‌وگو به‌جای اجتناب یا پرخاشگری.

کاهش کیفیت تصمیم‌گیری پس از یک دورهٔ طولانی تصمیم‌گیری‌های متعدد، ناشی از خستگی منابع شناختی.

زمینهٔ زیستی و ثابت واکنش‌پذیری هیجانی و رفتاری فرد است که از بدو تولد وجود دارد و پایهٔ شکل‌گیری شخصیت بعدی محسوب …

توانایی مشاهدهٔ آگاهانهٔ افکار، احساسات و رفتارهای خود، و درک اینکه این‌ها چگونه بر دیگران اثر می‌گذارند.

به‌اشتراک‌گذاشتن آگاهانهٔ اطلاعات شخصی، احساسات یا تجربیات خود با فرد دیگر.

گرایش به قضاوت سخت‌گیرانه و مکرر دربارهٔ خود، حتی برای اشتباهات کوچک یا معمولی.

توانایی کنترل افکار، هیجانات و رفتارهای خود در جهت رسیدن به یک هدف بلندمدت، حتی در برابر وسوسه‌های آنی.

درک عمیق و دقیق فرد از ارزش‌ها، احساسات، نقاط قوت، محدودیت‌ها و الگوهای رفتاری خودش.

الگویی پایدار از احساس بزرگ‌منشی، نیاز شدید به تحسین، و کمبود همدلی نسبت به دیگران است.

باور فرد به توانایی خودش برای انجام موفقیت‌آمیز یک کار یا رسیدن به یک هدف مشخص است.

حالتی از سرگردانی ذهن، جدا از تکلیف فعلی، به‌سمت افکار، تصاویر یا سناریوهای درونی.

رویکردی درمانی است که بر رابطهٔ متقابل افکار، احساسات و رفتار تمرکز دارد و با تغییر افکار ناکارآمد، به بهبود خلق و …

رویکردی درمانی است که به‌جای تلاش برای حذف افکار و احساسات ناخوشایند، بر پذیرش آن‌ها و تعهد به عمل مطابق ارزش‌های فردی …

حالتی است که در آن فرد پس از تجربهٔ مکرر شکست‌های غیرقابل‌کنترل، حتی وقتی راه‌حلی وجود دارد، دیگر تلاش نمی‌کند.

یکی از ابعاد شخصیت است که با ترجیح تنهایی یا جمع‌های کوچک، و کسب انرژی از خلوت به‌جای تعامل اجتماعی گسترده مشخص …

سبکی از دلبستگی است که در آن فرد از صمیمیت هیجانی فاصله می‌گیرد و استقلال افراطی را بر وابستگی به دیگران ترجیح …

سبکی از دلبستگی است که با ترس شدید از طردشدن و نیاز مداوم به اطمینان‌یابی از عشق و حضور دیگری همراه است.

سبکی از دلبستگی است که در آن فرد احساس امنیت و اعتماد در روابط نزدیک دارد و می‌تواند هم به دیگران وابسته …

حالت فرسودگی جسمی، هیجانی و ذهنی ناشی از استرس طولانی‌مدت شغلی است که با بی‌انگیزگی و بدبینی نسبت به کار همراه است.

احساس عمیق نگرانی نسبت به رنج دیگری، همراه با میل واقعی به کاهش آن رنج.

تجربهٔ هم‌زمان دو احساس متضاد (مثل عشق و خشم) نسبت به یک فرد، موقعیت یا تصمیم واحد.

توانایی تصور و درک دیدگاه، افکار و احساسات فرد دیگر از زاویهٔ نگاه خودِ او.

توانایی مغز برای مقاومت در برابر آسیب یا افت شناختی، ناشی از تجربیات غنی ذهنی و اجتماعی در طول زندگی.

باور به این‌که هوش و توانایی‌ها ذاتی و غیرقابل‌تغییرند، به‌طوری‌که شکست به‌معنای محدودیت دائمی تلقی می‌شود.

باور به این‌که توانایی‌ها و هوش از طریق تلاش، یادگیری و راهبرد قابل‌رشد و بهبود هستند.

توجه آگاهانه و بدون قضاوت به تجربهٔ لحظهٔ حال است؛ افکار، احساسات و حس‌های بدنی، همان‌طور که هستند.

یک تحریف شناختی است که در آن فرد بدون هیچ شواهدی، فکر می‌کند می‌داند دیگران چه نظری دربارهٔ او دارند.

فرایند تدریجی شکل‌گیری و پیچیده‌ترشدن توانایی‌های تفکر، استدلال و حل مسئله از کودکی تا بزرگسالی است.

تغییر روانی مثبت و عمیقی است که برخی افراد پس از تجربهٔ یک رویداد بسیار دشوار یا آسیب‌زا تجربه می‌کنند.

ارزیابی کلی و شناختی فرد از کیفیت زندگی‌اش بر اساس معیارهای خودش، نه صرفاً یک احساس لحظه‌ای.

هر رفتاری که با هدف دورماندن از یک موقعیت، فکر یا احساس ناخوشایند انجام می‌شود، حتی به قیمت از دست‌دادن فرصت‌های مهم.

الگویی پایدار از نادیده‌گرفتن حقوق دیگران، نقض هنجارهای اجتماعی و فقدان پشیمانی نسبت به آسیب واردشده به دیگران.

هر رفتار داوطلبانه‌ای است که با هدف کمک یا فایده‌رساندن به دیگران انجام می‌شود، بدون انتظار پاداش مستقیم.

انجام رفتارهایی با احتمال بالای پیامد منفی جدی، اغلب برای کسب هیجان، تعلق گروهی یا کاهش یک احساس ناخوشایند.

رویکردی درمانی است که بر پایهٔ اصول یادگیری (شرطی‌سازی کلاسیک و کنشگر) برای تغییر رفتارهای ناکارآمد بنا شده است.

حسادت و رقابت مداوم بین فرزندان یک خانواده، معمولاً بر سر جلب توجه و محبت والدین.

فرایند درمانی گفت‌وگومحوری بین درمانگر و مراجع است که با هدف بهبود سلامت روان، حل مشکلات هیجانی یا تغییر الگوهای ناکارآمد رفتاری …

یکی از پنج بعد اصلی شخصیت است که با گرایش به تجربهٔ هیجانات منفی مانند اضطراب، نگرانی و بی‌ثباتی هیجانی مشخص می‌شود.

رویکردی در روان‌شناسی است که بر ظرفیت ذاتی انسان برای رشد، خودشکوفایی و انتخاب آگاهانه تأکید دارد.

مجموعه‌ای از حرکات، حالت‌های چهره و ژست‌های بدنی است که بدون کلام، احساسات و نگرش‌های فرد را منتقل می‌کند.

پنج شیوهٔ متفاوتی هستند که افراد از طریق آن‌ها عشق را ابراز و دریافت می‌کنند: کلمات تأییدآمیز، زمان باکیفیت، هدایا، خدمت و …

نوعی روان‌درمانی است که با حضور هر دو طرف یک رابطه انجام می‌شود تا الگوهای ارتباطی ناکارآمد شناسایی و اصلاح شوند.

گرایش به عمل‌کردن سریع و بدون فکر، بدون سنجش کامل پیامدهای احتمالی یک رفتار.

شاخه‌ای از روان‌شناسی است که نقش نسبی وراثت و محیط را در شکل‌گیری رفتار، شخصیت و توانایی‌های ذهنی بررسی می‌کند.

راهبردهای آگاهانه‌ای هستند که فرد برای مدیریت استرس، هیجانات دشوار یا موقعیت‌های چالش‌برانگیز به کار می‌گیرد.

توانایی تنظیم رفتار، افکار و احساسات برای هماهنگ‌شدن با شرایط جدید یا تغییریافتهٔ محیط.

الگوی پایدار فرد در بیان افکار و احساسات خود، که می‌تواند منفعلانه، پرخاشگرانه، منفعل-پرخاشگرانه یا قاطعانه باشد.

الگوی یکتا و پایدار هر فرد برای رسیدن به اهدافش است که از تجربیات اولیهٔ کودکی و نحوهٔ مواجهه با احساس حقارت …

مکانیزم دفاعی‌ای است که در آن افکار، خاطرات یا تمایلات ناخوشایند به‌طور ناخودآگاه از حیطهٔ آگاهی دور نگه داشته می‌شوند.

حالتی از بهزیستی است که در آن فرد توانایی‌های خود را می‌شناسد، با استرس‌های عادی زندگی کنار می‌آید و به‌طور مؤثر فعالیت …

مدلی هرمی است که نیازهای انسانی را از پایه‌ای‌ترین (فیزیولوژیک) تا پیچیده‌ترین (خودشکوفایی) طبقه‌بندی می‌کند.

احساس پایدار و غیرواقعی این‌که فرد شایستگی موفقیت‌های خود را ندارد و هر لحظه ممکن است به‌عنوان یک «کلاه‌بردار» افشا شود.

واکنش هیجانی طبیعی و عمیق به از دست‌دادن یک فرد، رابطه یا بخش مهمی از زندگی است.

گرایش ذهن به جست‌وجو، تفسیر و به‌خاطرسپاری اطلاعاتی است که باورهای از پیش موجود ما را تأیید می‌کند.

گرایش به نسبت‌دادن موفقیت‌ها به توانایی‌های خود، و شکست‌ها به عوامل بیرونی، برای حفظ تصویر مثبت از خود.

گرایش به دست‌کم‌گرفتن احتمال وقوع اتفاقات بد برای خود، در مقایسه با دیگران.

میان‌بر ذهنی‌ای است که در آن فرد احتمال وقوع یک رویداد را بر اساس سهولت به‌یادآوردن نمونه‌های آن تخمین می‌زند، نه بر …

گرایش به این باور، بعد از وقوع یک رویداد، که «از اول می‌دانستم این اتفاق می‌افتد»، حتی اگر پیش‌بینی واقعی وجود نداشته …

گرایش ذهن به توجه بیشتر، به‌خاطرسپاری قوی‌تر و تأثیرپذیری بیشتر از اطلاعات و تجربیات منفی نسبت به مثبت.

شبکه‌ای از مناطق مغزی است که با ترشح دوپامین، احساس لذت ایجاد می‌کند و رفتارهای مرتبط با بقا و پاداش را تقویت …

ارزیابی کلی فرد از کیفیت زندگی‌اش، شامل تجربهٔ هیجانات مثبت بیشتر، هیجانات منفی کمتر و رضایت کلی از زندگی.

مجموعه‌ای از افراد (خانواده، دوستان، همکاران) است که در مواقع سختی، حمایت هیجانی، اطلاعاتی یا عملی فراهم می‌کنند.

فرایند یادگیری‌ای است که در آن یک محرک خنثی، پس از همراهی مکرر با یک محرک طبیعی، به‌تنهایی همان واکنش را برمی‌انگیزد.

فرایند یادگیری‌ای است که در آن احتمال وقوع یک رفتار، بر اساس پیامدهای آن (تقویت یا تنبیه) تغییر می‌کند.

هیجانی دردناک است که با احساس «من ذاتاً بد یا ناقصم» همراه است؛ برخلاف گناه که به یک رفتار خاص اشاره دارد، …

رفتار مهربانانه و درک‌کننده با خود در لحظات شکست یا رنج، به‌جای قضاوت سخت‌گیرانه.

شاخه‌ای از روان‌شناسی است که بررسی می‌کند چگونه افراد اطلاعات مربوط به دیگران و موقعیت‌های اجتماعی را پردازش، ذخیره و به‌کار می‌برند.

توانایی تشخیص دقیق نوع هیجانی که خود یا دیگران در یک لحظه تجربه می‌کنند، از طریق نشانه‌های چهره، صدا یا بدن.

فرایند تدریجی کشف و ساختن حس پایدار از «من کیستم»، شامل ارزش‌ها، باورها و نقش‌های اجتماعی فرد.

توانایی تحمل تأخیر، ناراحتی یا دشواری بدون واکنش تند یا ناامیدی زودهنگام.

توانایی بیان صادقانهٔ احساسات واقعی خود، حتی وقتی ناخوشایند یا آسیب‌پذیرکننده باشند.

مجموعه مهارت‌هایی است که به فرد امکان می‌دهد در تعاملات اجتماعی مؤثر، مناسب و سازگار عمل کند.

توانایی به‌اشتراک‌گذاشتن احساسات، ترس‌ها و نیازهای واقعی خود با فردی دیگر، همراه با احساس امنیت و پذیرفته‌شدن.

بخشی از ذهن است که شامل افکار، خاطرات و تمایلاتی می‌شود که فرد از آن‌ها آگاه نیست، اما همچنان بر رفتار و …

ساختار ذهنی سازمان‌یافته‌ای است که فرد از طریق آن اطلاعات جدید را تفسیر و پردازش می‌کند.

تجربهٔ کنارگذاشته‌شدن یا نادیده‌گرفته‌شدن توسط یک فرد یا گروه است که می‌تواند رنج هیجانی قابل‌مقایسه با درد جسمی ایجاد کند.

باور عمیق و پایدار به این‌که افراد مهم زندگی، دیر یا زود، فرد را ترک خواهند کرد یا در دسترس نخواهند ماند.

توانایی تحمل و مدیریت هیجانات شدید و ناخوشایند، بدون توسل به رفتارهای مخرب برای فرار فوری از آن‌ها.

رفتاری است که از طریق تکرار مکرر در یک زمینهٔ ثابت، به‌صورت خودکار و با تلاش ذهنی اندک انجام می‌شود.

وضعیتی در یک رابطه است که در آن یک طرف به‌طور مداوم کنترل، منابع یا نفوذ بیشتری نسبت به طرف دیگر دارد.

ارزیابی کلی فرد از ارزش و شایستگی خودش است؛ اینکه چقدر خودش را دوست دارد و قبول دارد.

شکلی از عزت نفس است که کاملاً به دستاوردها، تأیید دیگران یا معیارهای بیرونی خاص وابسته است و با شکست یا انتقاد …

پیوندی عمیق هیجانی است که می‌تواند شامل صمیمیت، اشتیاق و تعهد باشد و در انواع روابط انسانی نمود پیدا می‌کند.

احساس عمیق و پایدار ناکافی‌بودن یا کم‌ارزشی است که می‌تواند فرد را به‌سمت جبران افراطی یا انزوا سوق دهد.

مجموعه‌ای از توانایی‌های شناختی سطح‌بالا شامل برنامه‌ریزی، حافظهٔ کاری، کنترل بازداری و انعطاف‌پذیری ذهنی است.

حالت ذهنی‌ای است که در آن فرد به‌طور کامل در یک فعالیت غرق می‌شود، تمرکز و لذتش به اوج می‌رسد و حس …

هیجان مثبتی است که پس از دستیابی به یک موفقیت یا عمل‌کردن مطابق ارزش‌های خود، تجربه می‌شود.

الگوی رفتاری ذاتی و غیراکتسابی است که در پاسخ به محرک‌های خاص، بدون یادگیری قبلی، در یک گونه بروز می‌کند.

ناتوانی مراقب در پاسخگویی کافی به نیازهای هیجانی کودک، حتی بدون سوءرفتار آشکار، که می‌تواند اثرات عمیق بلندمدت داشته باشد.

هیجانی طبیعی است که معمولاً در پاسخ به از دست‌دادن، ناامیدی یا شکست تجربه می‌شود.

میزان دوری ذهنی یک رویداد از تجربهٔ مستقیم «اینجا و اکنون» فرد، از نظر زمان، مکان، احتمال یا ارتباط اجتماعی.

حالتی در رابطه است که در آن یک یا هر دو طرف، از نظر هیجانی از یکدیگر دور می‌شوند، حتی اگر از …

آگاهی و توانایی نظارت بر فرایندهای فکری خود، یعنی «فکرکردن دربارهٔ فکرکردن».

مکانیزم دفاعی‌ای است که در آن فرد احساسات یا انگیزه‌های ناخوشایند خودش را ناخودآگاه به دیگری نسبت می‌دهد.

دو جهت‌گیری فرهنگی متفاوت‌اند: جمع‌گرایی بر منافع گروه و هماهنگی اجتماعی تأکید دارد، در حالی‌که فردگرایی بر استقلال و دستاورد شخصی تمرکز …

سبکی از تربیت فرزند است که ترکیبی متعادل از گرمی، حمایت و قوانین روشن و منطقی را در بر می‌گیرد.

توانایی دیدن واقع‌بینانهٔ توانایی‌ها و محدودیت‌های خود، بدون نیاز به بزرگ‌نمایی یا کوچک‌شمردن آن‌ها.

تأثیر مستقیم یا غیرمستقیم گروه همسالان بر فرد برای پذیرفتن رفتارها، ارزش‌ها یا هنجارهای آن گروه.

ترس شدید، غیرمنطقی و پایدار از یک شیء یا موقعیت خاص است که با اجتناب فعال از آن همراه می‌شود.

احساس سپاسگزاری و تشخیص ارزش چیزهای خوب زندگی، چه از منبعی بیرونی و چه از خودِ زندگی.

الگوی فکری پایداری است که در آن فرد خودش را همیشه قربانی شرایط یا دیگران می‌بیند و مسئولیت کمی برای تغییر اوضاع …

نتیجه‌گیری سریع دربارهٔ یک فرد یا موقعیت، بر اساس اطلاعات بسیار محدود و اغلب فقط ظاهر یا برخورد اول.

تعمیم ساده‌شده و اغلب نادرست دربارهٔ ویژگی‌های یک گروه، به‌گونه‌ای که به همهٔ اعضای آن نسبت داده می‌شود.

گرایش به تعیین استانداردهای بسیار بالا و اغلب غیرواقع‌بینانه برای خود یا دیگران، همراه با ارزیابی سخت‌گیرانه از عملکرد.

توانایی مقاومت در برابر انجام فوری یک رفتار، به‌ویژه وقتی آن رفتار پیامد منفی بلندمدت داشته باشد.

تلاش مداوم برای تحمیل نظر یا تصمیم خود بر دیگری، اغلب ناشی از اضطراب یا ترس از عدم‌قطعیت.

میل درونی به کاوش، پرسیدن و کشف اطلاعات یا تجربیات جدید، فارغ از پاداش بیرونی.

الگوهای نمادین و جهانی‌ای هستند که کارل یونگ معتقد بود در «ناخودآگاه جمعی» همهٔ انسان‌ها مشترک‌اند.

استعاره‌ای درمانی برای بخشی از روان فرد است که تجربیات، احساسات و نیازهای برآورده‌نشدهٔ دوران کودکی‌اش را در خود نگه داشته است.

الگوهای ارتباطی ناسالم و پایدار در یک خانواده است که نیازهای هیجانی اعضا، به‌ویژه فرزندان، را به‌طور مزمن نادیده می‌گیرد.

گروهی است که فرد ارزش‌ها، نگرش‌ها و رفتارهای خود را با آن مقایسه یا از آن الگوبرداری می‌کند.

نوعی روان‌درمانی است که در آن چند مراجع به‌طور هم‌زمان با یک یا چند درمانگر جلسه دارند و از تجربهٔ مشترک گروه …

وضعیتی در رشد هویت است که فرد نه در حال کاوش فعال است و نه هیچ تعهدی به ارزش‌ها یا نقش‌های مشخصی …

تکنیکی در درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد است که به فرد کمک می‌کند از افکارش فاصله بگیرد و آن‌ها را صرفاً …

صدای درونی و مکالمهٔ ذهنی مداومی است که فرد با خودش دارد و می‌تواند حمایتگر یا مخرب باشد.

توانایی صرف‌نظرکردن از یک پاداش کوچک و فوری، به‌امید رسیدن به پاداشی بزرگ‌تر در آینده.

گرایش یا فلسفه‌ای است که کسب لذت و اجتناب از رنج را هدف اصلی یا انگیزهٔ بنیادین رفتار انسانی می‌داند.

بازگشت به یک رفتار یا الگوی مشکل‌ساز (مانند اعتیاد یا عادت ناسالم) پس از دوره‌ای از توقف موفق آن.

مدلی است که سه نقش تکرارشونده در روابط ناسالم را توصیف می‌کند: قربانی، ناجی و آزارگر، که افراد می‌توانند بین آن‌ها جابه‌جا …

احساس مزمن نداشتن حمایت، توجه یا همدلی کافی از سوی افراد مهم زندگی، به‌ویژه در دوران کودکی.

مجموعه‌ای از مهارت‌ها برای شناسایی نشانه‌های اولیهٔ خشم و ابراز آن به شیوه‌ای سازنده، به‌جای پرخاشگری یا سرکوب.

مهارت برنامه‌ریزی و تخصیص آگاهانهٔ زمان به فعالیت‌های مختلف، برای افزایش بهره‌وری و کاهش استرس.

محدودیت‌های روشنی هستند که فرد برای حفاظت از فضای فیزیکی، هیجانی و زمانی خودش در روابط تعیین می‌کند.

توانایی پذیرفتن پیامدهای انتخاب‌ها و رفتارهای خود، بدون سرزنش مداوم دیگران یا شرایط بیرونی.

احساس فرد از هدفمندبودن، ارزشمندبودن و منسجم‌بودن زندگی‌اش، فارغ از شرایط بیرونی.

تمایل ناخودآگاه یا آگاهانهٔ مراجع برای جلوگیری از پیشرفت درمان، اغلب زمانی که به موضوعی دردناک نزدیک می‌شود.

فرایند ارزیابی توانایی‌ها، دستاوردها یا وضعیت خود از طریق مقایسه با دیگران.

فاصلهٔ بین تصویر واقعی فرد از خودش («من واقعی») و تصویری که آرزو دارد باشد («من ایده‌آل») است.

روشی درمانی است که در آن فرد به‌طور کنترل‌شده و تدریجی، در معرض موقعیت یا شیء ترسناک قرار می‌گیرد تا یاد بگیرد …

راهبردهای ناخودآگاه ذهن برای محافظت از فرد در برابر اضطراب، تعارض درونی یا واقعیت‌های دردناک هستند.

باور به این‌که اوضاع هرگز بهتر نخواهد شد و هیچ تلاشی نمی‌تواند آینده را تغییر دهد.

تکرار مداوم و بدون نتیجهٔ افکار منفی دربارهٔ یک مشکل یا اتفاق گذشته در ذهن، بدون رسیدن به راه‌حل.

توانایی درک اینکه دیگران باورها، نیت‌ها و احساساتی متفاوت از خودِ فرد دارند.

سه‌گانهٔ ساختار روانی در نظریهٔ فروید است: نهاد (خواسته‌های غریزی و لذت‌جو)، من (بخش واقعیت‌سنج)، و من برتر (وجدان و آرمان‌های اخلاقی).

توانایی مغز برای تغییر ساختار و عملکرد خود در پاسخ به یادگیری، تجربه یا آسیب، در طول زندگی.

زنجیره‌ای از افکار مکرر دربارهٔ مشکلات احتمالی آینده است که معمولاً با تنش ذهنی همراه است.

ارزیابی نسبتاً پایدار فرد (مثبت، منفی یا خنثی) نسبت به یک شخص، شیء یا موضوع است.

نیاز بنیادین انسانی به داشتن روابط پایدار، مثبت و معنادار با دیگران و احساس عضویت در یک گروه.

میل پایدار به برتری‌جویی، رسیدن به استانداردهای بالا و غلبه بر چالش‌ها.

میل شدید به پیش‌بینی‌پذیر و قابل‌مدیریت‌نگه‌داشتن محیط و رویدادهای اطراف، اغلب برای کاهش اضطراب.

الگویی رابطه‌ای است که در آن فرد هویت، ارزش و آرامش خودش را به‌شدت به تأیید، نیاز یا مشکلات طرف مقابل گره …

مکانیزم دفاعی‌ای است که در آن فرد یک احساس یا تمایل ناخوشایند را با نمایش دقیقاً احساس یا رفتار مخالف آن پنهان …

افکار، تصاویر ذهنی یا تکانه‌های مزاحم، تکرارشونده و ناخواسته‌ای هستند که اضطراب شدید ایجاد می‌کنند و فرد نمی‌تواند به‌راحتی آن‌ها را کنار …

فرایند تعیین دقیق و آگاهانهٔ نتیجه‌ای که فرد می‌خواهد به آن برسد، همراه با برنامه‌ریزی برای دستیابی به آن.

حالت آگاهی فرد از محیط پیرامون، افکار و احساسات خودش در یک لحظهٔ مشخص.

توانایی درک و احساس‌کردن تجربهٔ هیجانی دیگری از دیدگاه خودِ او، بدون از دست‌دادن مرز بین خود و دیگری.

قواعد نانوشته و مشترکی هستند که رفتار قابل‌قبول در یک گروه یا جامعه را مشخص می‌کنند.

توانایی درک موقعیت‌های اجتماعی و رفتار مناسب و مؤثر در تعامل با دیگران.

توانایی شناخت، درک و مدیریت هیجان‌های خود و دیگران، و استفاده از این توانایی برای بهبود روابط و تصمیم‌گیری.

داستان درونی و پیوسته‌ای است که فرد از زندگی خودش می‌سازد تا تجربیات پراکندهٔ گذشته را به یک هویت منسجم و معنادار …

گرایش شخصیتی به جست‌وجوی تجربیات جدید، پیچیده و شدید، حتی با پذیرش ریسک‌های فیزیکی یا اجتماعی.

پدیده‌ای است که در آن یادآوری اطلاعات، وقتی حالت هیجانی یا فیزیولوژیک فرد مشابه زمان یادگیری آن باشد، آسان‌تر انجام می‌شود.

از دست‌دادن جزئی یا کامل حافظه، که می‌تواند علل عصبی (آسیب مغزی) یا روانی (تجربهٔ آسیب‌زا) داشته باشد.

فرایندی است که در آن فرد خودش مسئولیت تشخیص نیازهای یادگیری، تعیین اهداف و ارزیابی پیشرفت خود را بر عهده می‌گیرد.

یادگیری یک رفتار جدید از طریق مشاهدهٔ رفتار دیگران و پیامدهای آن، بدون نیاز به تجربهٔ مستقیم.

توانایی ترکیب جنبه‌های گاه متضاد شخصیت، نقش‌ها و تجربیات گذشتهٔ خود در یک حس واحد و پیوسته از «من».